روغنهای صنعتی از مهمترین مواد مصرفی در صنایع مختلف هستند و نقش کلیدی در افزایش راندمان، کاهش استهلاک، جلوگیری از خوردگی و بهبود عملکرد تجهیزات صنعتی ایفا میکنند. این روغنها در ماشینآلات مختلف از جمله کمپرسورها، توربینها، پمپها، گیربکسها، سیستمهای هیدرولیک و فرآیندهای فلزکاری مورد استفاده قرار میگیرند. انتخاب درست نوع روغن صنعتی و مدیریت صحیح آن میتواند بهطور قابلتوجهی عمر تجهیزات و کیفیت تولید را افزایش دهد.
فصل ۱: تعریف روغن صنعتی
روغن صنعتی، مایعی روانکار است که معمولاً از روغن پایه (Base Oil) و افزودنیها (Additives) تشکیل میشود.
نقش اصلی آن:
کاهش اصطکاک
جلوگیری از سایش
دفع حرارت
محافظت در برابر خوردگی و اکسیداسیون
انتقال نیرو در سیستمهای هیدرولیک
فصل ۲: انواع روغنهای صنعتی
۱. روغن هیدرولیک
برای انتقال نیرو در سیستمهای هیدرولیک مورد استفاده قرار میگیرد.
ویژگیها:
پایداری حرارتی بالا
مقاومت در برابر اکسیداسیون
فیلترپذیری خوب
انواع رایج: HL، HLP، HVLP
۲. روغن موتور صنعتی
در موتورهای ثابت مانند ژنراتورها و کمپرسورها بهکار میرود.
ویژگیها:
شاخص گرانروی پایدار
کنترل دما
جلوگیری از ایجاد رسوبات
۳. روغن گیربکس (Gear Oil)
در جعبهدندههای صنعتی استفاده میشود و باید در برابر فشارهای شدید مقاوم باشد.
استانداردهای رایج: GL-4، GL-5
۴. روغن کمپرسور
به دلیل تماس مداوم با دما و فشار بالا باید پایداری زیادی داشته باشد.
انواع کمپرسورها:
پیستونی
اسکرو
روتاری
هر کدام روغن مخصوص خود را دارند.
۵. روغن توربین
در توربینهای بخار، گاز و آبی بهکار میرود.
ویژگیها:
مقاومت در برابر کف
جدایش سریع هوا
پایداری حرارتی بالا
۶. روغن برش و فلزکاری (Cutting Oils)
برای خنککاری و روانکاری در عملیات فلزکاری استفاده میشوند.
دستهبندی:
روغن برش خالص
امولسیونها
۷. گریس (Grease)
نوع نیمهجامد روغن صنعتی است.
اجزاء:
روغن پایه
صابون (غلیظکننده)
افزودنیها
انواع گریس: لیتیوم، کلسیم، پلیاوره، گرافیتی
فصل ۳: اجزای تشکیلدهنده روغنهای صنعتی
۱. روغن پایه
روغن پایه ۷۰ تا ۹۵٪ ترکیب روغن صنعتی را تشکیل میدهد.
انواع روغن پایه:
معدنی (Mineral)
سنتتیک (Synthetic)
نیمهسنتتیک
روغنهای سنتتیک از نظر پایداری حرارتی و طول عمر، بهترین عملکرد را دارند.
۲. افزودنیها (Additives)
افزودنیها وظایف خاصی را انجام میدهند:
ضدسایش (AW)
فشارپذیری شدید (EP)
ضدخوردگی
ضدکف
پاککننده و پخشکننده
بهبوددهنده شاخص گرانروی (VI Improver)
فصل ۴: استانداردها و طبقهبندی روغنهای صنعتی
استاندارد SAE
برای تعیین گرانروی روغنها استفاده میشود.
استاندارد ISO VG
شاخص گرانروی روغنهای صنعتی را مشخص میسازد (مثلاً ISO VG 32، 46، 68).
استاندارد API
عملکرد روغنهای موتور را دستهبندی میکند.
فصل ۵: نکات مهم در انتخاب روغن صنعتی
دمای کاری سیستم
روغن باید تحمل دمای محیط و دستگاه را داشته باشد.
نوع تجهیزات و شرایط بارگذاری
دستگاههای با فشار بالا نیاز به روغنهای EP دارند.
میزان آلودگی محیط
در محیطهای دارای گردوغبار باید از روغنهای با فیلترپذیری مناسب استفاده شود.
سازگاری با مواد تشکیلدهنده دستگاه
برخی افزودنیها با لاستیکها یا فلزات خاص سازگار نیستند.
پیشنهاد سازنده (OEM)
مهمترین معیار انتخاب روغن مناسب است.
فصل ۶: نگهداری و مدیریت روغن صنعتی
ذخیرهسازی در محیط خشک و بهدور از نور مستقیم
جلوگیری از ورود آلودگیها
نمونهبرداری و آنالیز دورهای روغن
رعایت تاریخ مصرف
استفاده از فیلترهای استاندارد
آنالیز روغن شامل بررسی:
گرانروی
میزان ذرات
وجود فلزات فرسایشی
میزان آب
نقطه اشتعال
فصل ۷: مزایای استفاده صحیح از روغنهای صنعتی
افزایش عمر تجهیزات
کاهش هزینه تعمیرات
کاهش مصرف انرژی
بهبود ایمنی
بهبود کیفیت محصولات و فرآیندها
